Η Τουρκία στην Προεδρική Δημοκρατία
Τους τελευταίους μήνες ο Τουρκικός λαός έπρεπε
να αποφασίσει, αν έπρεπε να περάσει από την κοινοβουλευτική δημοκρατία στην
προεδρική δημοκρατία. Αρκετοί μίλησαν και ακόμη μιλούν για μετάβαση από τη
δημοκρατία, σ` ένα δικτατορικό καθεστώς, όπου ο Τούρκος πρόεδρος θα γινόταν
σουλτάνος και θα βασίλευε η ενός ανδρός Αρχή! Και ο Τουρκικός λαός ψήφισε κι
αποφάσισε. Και μπορεί ο Ερντογάν να είναι ένας δυναμικός, παρομητικός
χαρακτήρας με στοιχεία μεγαλομανίας και κάποτε παράνοιας, όπου καταβροχθίζει τους
πολιτικούς του αντιπάλους τον ένα μετά τον άλλο, αλλά περνάει όμως η Τουρκία σε
ένα αυταρχικό καθεστώς ή είναι μια υπερβολική ανάλυση;
Την επιλογή γι` αυτή την αλλαγή είχε ο Τουρκικός
λαός, ο οποίος καλέστηκε δημοκρατικά να πάρει μια απόφαση. Αν και η προβολή
υπέρ της καμπάνιας του ΝΑΙ ήταν μεγαλύτερη, εντούτοις και τα περίπτερα υπέρ του
ΌΧΙ λειτούργησαν κανονικά και πολίτες σε τουρκικά κανάλια διέθεταν την ευχέρεια
να εκφράσουν ελεύθερα την άποψη τους. Όπως και στην Ελλάδα και στην Κύπρο, έτσι
και στην Τουρκία επιστρατεύτηκαν celebrities και στα δύο στρατόπεδα. Αρντά
Τουράν και Μουράτ Μπόζ υποστήριξαν το ΝΑΙ η Meltem Cumbul το ΟΧΙ. Στο
τέλος έστω και οριακά επικράτησε το ΝΑΙ. Και αρχή της δημοκρατίας είναι η
επικράτηση της πλειοψηφίας έστω και με 50% συν 1 ψήφος.
Επιπλέον ο Ερντογάν χρειάζεται ακόμη μια εκλογή
για να προβεί σε όλες τις μεταρρυθμίσεις τις οποίες θέλει να κάνει. Προς το
παρόν ισχύει το ίδιο καθεστώς, ισχύει η βουλή και ο Πρόεδρος μοιράζεται τις
εξουσίες με τον Πρωθυπουργό, ασχέτως, αν όπως έχει αποδειχτεί, μπορεί ανά πάσα
στιγμή να ελέγχει. Οι πλείστες
και οριστικές μεταρρυθμίσεις θα γίνουν μετά το 2019, από τον πρόεδρο ο
οποίος θα εκλεγεί.. Στην παρούσα στιγμή ο Ερντογάν είναι το φαβορί, αλλά ο
Τουρκικός λαός, συμπεριλαμβανομένου και των μειοψηφικών ομάδων-όπως οι Κούρδοι,
μπορεί να αποφασίσει να εκλέξει άλλον πρόεδρο. Ο Τουρκικός λαός θα έχει και
πάλι την ετυμηγορία. Το πιο πάνω είναι ένα σημείο με το οποίο οι πλείστοι
πολιτικοί αναλυτές δεν έχουν ασχοληθεί.
Και στο τέλος, μιλάμε για μια μετάβαση σε ένα
άλλο πολιτειακό σχήμα, το όποιο ισχύει σε πολλές χώρες- αναμεσά τους και η
Κύπρος, η οποία έχει Προεδρικό σύστημα, όπου στην ουσία ο Πρόεδρος είναι ο
ανώτερος άρχων. Στα χρόνια της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας η Τουρκία γνώρισε
μεγάλες αναταράξεις, πραξικοπήματα και μη σταθερή κυβέρνηση σε περιόδους κρίσης
όπως στη δεκαετία του 90 όπου Τσιλέρ, Γιλμάζ και Έρμπακαν αντάλλαξαν την
πρωθυπουργία σε χρόνο ντετε.
Με το προεδρικό σύστημα ίσως υπάρξει μεγαλύτερη σταθερότητα στη χώρα. Εξάλλου ο
Ερντογάν, ως άνθρωπος που δεν κλείνεται σε καλούπια, βρήκε τον δρόμο να
υπερσκελίσει τους περιορισμούς της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και να δρα ως ο
απόλυτος κυρίαρχος.
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε, κατά πόσο αυταρχικά
ή δημοκρατικά θα δράσει ο Ερντογάν. Το σίγουρο είναι ότι το ένα πολίτευμα επιλέχθηκε
δημοκρατικά και εφαρμόζεται σε διάφορες δημοκρατίες. Ο Ερντογάν είναι ένας ιδιόρρυθμος
χαρακτήρας, που μέχρις στιγμή με τον ένα η τον άλλο τρόπο βρίσκει τον τρόπο να
ελίσσεται.. Ίσως ο Τουρκικός λαός είναι αυτός που στο τέλος με την στάση του
και τις ιδέες του, όπως αυτές θα διαμορφώνονται, να διαμορφώσει και την τελική
μορφή του νέου εκτελεστικού πολιτεύματος.
Ιωάννης Καραολής
Εκπαιδευτικός
